Hoofdpagina

Uit ArenaWiki

Ga naar: navigatie, zoeken

De Arena van de Publieke Schaal

Het doel van deze Wiki is het bundelen en ontsluiten van informatie over schaalvraagstukken in de publieke sector. In het bijzonder richten we ons op gemeenten. Samenwerking staat op dit moment hoog op de gemeentelijke agenda. De verwachting is dat het aantal samenwerkingsverbanden van en tussen gemeenten de komende periode alleen maar toeneemt.


Of het nu gaat om een ambtelijke fusie, samenwerking in de Jeugdzorg, samenwerking in Werk & Inkomen, omgevingsdiensten/RUD's, samenwerking in waterketen, shared services, privatisering of uitbesteding. De schaal van uitvoering en organisatie bij gemeenten is van alle tijden. Er zijn in de loop van de tijd verschillende mantra’s te duiden, uiteenlopend van ‘Groot is Goed’ tot ‘Klein is Fijn’. De schaaldiscussie is in elk geval onderhevig aan verschillende krachten zoals wet- en regelgeving (decentralisatie, nieuw rijksbeleid e.d.), financiele druk op gemeenten, maar ook de arbeidsmarktsituatie. In de Arena van de Publieke Schaal duiden we 4 basisvormen van samenwerking:

1 Gemeentelijke fusie

2 Intergemeentelijke samenwerking

3 Ketensamenwerking

4 Samenwerking met marktpartijen


Deze kennisbank biedt u achtergronden, uitleg, verwijzingen, maar ook tools en handvatten waarmee voordeel gedaan kan worden bij het vraagstuk van de Publieke Schaal. In het bijzonder is aandacht voor actuele issues, innovaties en centrale thema's in samenwerkingsvraagstukken. Daarbij gaat het onder meer om:


Krachtenveld

Processen van schaalvergroting en schaalverkleining

De geschiedenis heeft geleerd, dat de hoofdstructuur van rijk, provincie en gemeenten zich kan aanpassen aan moderne maatschappelijke ontwikkelingen. Die waarneming is ook vandaag de dag buitengewoon relevant. In het strategisch akkoord wordt gesignaleerd, dat “gemeenten te klein kunnen worden om adequaat aan de eisen van een modern bestuursapparaat te beantwoorden”. Hier worden verschillende fenomenen samengebracht: maatschappelijke schaalvergroting, de afnemende betekenis van afstand, een groeiend takenpakket als gevolg van decentralisatie, de behoefte aan specialisatie, de noodzaak om als bestuur een effectieve mede- of tegenspeler te zijn van bestuurlijke en maatschappelijke partners, de positie van gemeenten op de arbeidsmarkt, responsiviteit naar steeds mondiger burgers, etc. Tegenover deze fenomenen moeten ook andere worden genoemd. Individualisering in de samenleving gaat veelal gepaard met een groeiende (relatieve) belangstelling voor de directe leefomgeving, de straat, de buurt, de wijk, het dorp: de gemeenschap.


Schaalvergroting gaat gelijk op met fenomenen van schaalverkleining. Het is van belang, dat het openbaar bestuur ook op het kleinschalige niveau een gezicht heeft, en dat moet dus op lokaal niveau worden vormgegeven. De noodzaak hiervan wordt nog manifester waar burgers het gevoel hebben, dat ze geen gehoor krijgen voor zaken waarvoor zij aandacht vragen en verwachtingen koesteren jegens de overheid. Wanneer die verwachtingen niet goed worden beantwoord leidt dat tot vervreemding.


Naast bovengenoemde fenomenen van schaalvergroting – in bestuurlijke zin – dient ook te worden geduid op fysieke schaalvergroting van dorpen en steden. In de geschiedenis liepen met name steden steeds weer en vaker tegen hun administratieve grenzen aan. Als antwoord op deze situaties werden ofwel gemeentegrenzen gewijzigd, ofwel stedelijke functies op het grondgebied van andere gemeenten gerealiseerd. Wanneer steden ruimtelijk niet meer in staat zijn hun oorspronkelijke bovengemeentelijke, regionale functies op eigen grondgebied waar te maken, hebben provincies en rijk de verantwoordelijkheid voorwaarden te scheppen dat die functies toch kunnen worden uitgeoefend.


Het proces van Europese integratie is een belangrijke uitingsvorm van bovengenoemde schaalvergroting, die hier niet ongenoemd mag blijven. Europa grijpt steeds dieper en rechtstreekser in de samenleving, ook in gemeenten. Bovendien wordt Europa door burgers in toenemende mate als nieuwe bestuurslaag ervaren en wordt ook in dat perspectief naar de gemeentelijke bestuurslaag gekeken. Europa stelt weliswaar geen eisen aan de vormgeving van de organisatie van het binnenlands bestuur, maar die organisatie moet wel zijn toegerust om de uitkomsten van Europese besluitvorming goed te accommoderen.


Maatschappelijke ontwikkelingen, zoals hiervoor aangeduid, dwingen permanent na te denken over goede voorwaarden voor doelmatig en doeltreffend lokaal bestuur en over een gemeentelijke schaal die deze voorwaarden optimaal creëert.

Persoonlijke instellingen